Metodyka Foresight


W Przedsięwzięciu Narodowy Program Foresight „Polska 2020” planuje się zastosowanie wielu metod foresight, wśród których do podstawowych należeć będą:

Spośród wymienionych wyżej metod, największe znaczenie dla realizacji Programu będzie miała metoda Delphi, będąca podstawą wielu przedsięwzięć foresight zrealizowanych w innych krajach, a jak dotąd nie użyta na taką skalę w Polsce.

Metoda Delphi polega na przeprowadzeniu kilkukrotnego ankietowania wybranej grupy ekspertów, którzy nie mogą się ze sobą w tej sprawie komunikować i naradzać. Eksperci powinni posiadać dużą wiedzę i doświadczenie zarówno w tematyce będącej przedmiotem ankiet, jak i w zakresie „oddziaływania” badanej dziedziny z szeroko rozumianym otoczeniem. Eksperci są anonimowi. Po zebraniu wyników i przeprowadzeniu ich analizy, prowadzący projekt przygotowuje kolejną wersję ankiety, zawężającą i uściślającą obszar działania, i rozsyła ją ponownie do tych samych ekspertów. Cykl ten jest powtarzany kilkakrotnie, aż do wypracowania pewnej zgody pomiędzy ekspertami, dostatecznego zawężenia priorytetów i utworzenia spójnego obrazu rozwoju danej dziedziny. Metoda Delphi dostarcza informacji o wyizolowanych faktach bez podawania wzajemnych ich relacji i trendów.

 

Analiza PEST jest terminem z dziedziny zarządzania strategicznego. Jest to metoda analizy otoczenia zewnętrznego, które dotyczy wszystkich firm i instytucji. Akronim P.E.S.T. określa czynniki Polityczno - Ekonomiczno - Społeczno – Technologiczne tego otoczenia. Te zewnętrzne czynniki najczęściej są poza kontrolą firm i czasami stanowią dla nich zagrożenie. Analiza PEST jest jedną z podstawowych metod w procesie podejmowania decyzji, w tym decyzji inwestycyjnych. Umożliwia ona określenie potencjału obszaru, np. wskazując wzrost lub spadek, właściwość i atrakcyjność rynku oraz jego trwałość.

Metoda krzyżowej analizy wpływów polega na skonstruowaniu macierzy wpływów (cross-impact-matrix), w której w poziomych rzędach przedstawione są analizowane trendy (np. dynamiczny rozwój wykorzystania biopaliw), a w pionowych kolumnach wpisywane wydarzenia, jakie mogą ewentualnie wystąpić w analizowanym okresie (np. rozwój technologii ogniw paliwowych, gwałtowny wzrost ceny ropy, spadek liczby ludności). W miejscach przecięć kolumn z rzędami opisywane są na przykład: ocena prawdopodobieństwa zaistnienia danego zdarzenia i spodziewany efekt interakcji. Analiza macierzy stanowi istotną pomoc przy konstruowaniu ostatecznego scenariusza.

Budowa scenariuszy rozwoju polega na opisie zdarzeń w badanym obszarze i wskazaniu ich logicznego i zazwyczaj chronologicznego następstwa, przy założeniu określonego punktu wyjścia (np. stan obecny). W rezultacie otrzymujemy zbiór możliwych obrazów przyszłości: hipotetycznych sytuacji, które mogą wystąpić, oraz zdarzeń, które mogą zapobiec ich występowaniu lub im sprzyjać. Budowa scenariuszy rozpoczyna się od sformułowania problemu (pytania lub decyzji do podjęcia). Następnie analizowane są czynniki oddziaływujące na planowany rozwój wydarzeń w sposób pozytywny lub negatywny (czynniki polityczne, ekonomiczne, technologiczne, środowiskowe i inne). Podstawą budowania scenariuszy są m.in. wyniki analizy SWOT, benchmarkingu, wyniki badań realizowanych metodą Delphi, symulacje komputerowe i analizy ekonometryczne.

Wyniki I i II rundy badania eksperckiego DELPHI

„Makroskop, laboratorium przyszłości"

Zapraszamy do odwiedzenia uruchomionego przez tygodnik „Polityka” portalu: „Makroskop, laboratorium przyszłości"

Czy wiesz, że?

Metodyka foresight po raz pierwszy została zastosowana podczas II wojny światowej w armii amerykańskiej – w celu lepszego przygotowania się na posunięcia wroga zastosowano wówczas metody „burzy mózgów” i paneli eksperckich.